Phot-pho là gì, tác dụng và tác hại của phot-pho lên môi trường

Phot-pho là gì, tác dụng và tác hại của phot-pho lên môi trườngTrong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về phot-pho, một nguyên tố rất quan trọng cho sự sống
Lượt xem: 3,022 lượt

 

Tìm ra phot-pho

Phot-pho được điều chế lần đầu tiên năm 1669 bởi nhà giả kim thuật Đức Hennig Brand khi ông nghiên cứu tìm cách chế vàng với nước tiểu. Nhận thấy phot-pho phát sáng yếu trong bóng tối, ông đặt cho nó cái tên phot-pho, là từ ghép tiếng Hy Lạp, nghĩa là vật mang ánh sáng (phos: ánh sáng, phorus: người/vật mang).

 

Tác động sinh học của Phot-pho

Phot-pho cực kì phổ biến trên trái đất, người ta ước tính rằng mỗi kg vỏ trái đất, thì có 1 g phot-pho. Do sự phổ biến này, cùng với hoạt tính hóa học rất cao của phot-pho, tất cả sự sống đã biết trên trái đất đều sử dụng phot-pho vô cơ cho nhiều hoạt động sinh học khác nhau. DNA và RNA đều xây dựng các block cấu trúc của mình bằng phot-pho. Các hoạt động của tế bào dùng ATP (adenosine triphosphate) làm công cụ trung chuyển năng lượng. Phospholipid là thành phần quan trọng cấu tạo nên thành tế bào. Cuối cùng, Canxi phosphate là thành phần quan trọng tăng độ cứng cho xương và răng. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, hàm lượng phot-pho chính là nguyên tố giới hạn sự phát triển của một hệ sinh thái. Đây là lí do bổ sung phot-pho qua phân lân (cả hữu cơ lẫn hóa học) là cực kì quan trọng trong gia tăng năng suất cây trồng.

Tuy hợp chất phot-pho vô cơ hầu như vô hại và còn là dưỡng chất thiết yếu, hợp chất phot-pho hữu cơ, ngoài một số trường hợp, đều rất độc hại. Do đó chúng được dùng làm vũ khí hóa học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, vv. Do đặc tính dễ cháy của mình, phot-pho đơn chất còn được phát triển làm diêm, hay vũ khí như súng phun lửa.

 

Sản xuất phot-pho

Tuy Hennig Brand điều chế phot-pho từ nước tiểu (5500L nước tiểu cho ra 120g phot-pho), ngày nay chúng ta điều chế phot-pho từ quặng apatite giàu hợp chất phot-phat. Để tạo phot-pho dùng trong nông nghiệp, người ta cho axit sulfuric phản ứng với quặng phot-phat, tạo ra axit phosphate. Axit phosphate lại được cho phản ứng với bazo phù hợp, tạo ra muối phot-phat tan được dùng làm phân bón.

 

Tác hại của phot-pho lên môi trường

Việc sử dụng tràn lan thuốc diệt cỏ và côn trùng sẽ gây mất cân bằng sinh thái, đặc biệt việc tiêu diệt nhầm thiên địch của các loài sâu bọ gây hại thậm chí còn làm trầm trọng thêm sự phá hoại của chúng, và gia tăng sự phụ thuộc của người nông dân vào các sản phẩm diệt côn trùng.

Tuy nhiên, nguy hiểm hơn, là khi các sản phẩm của phot-pho gây ô nhiễm vào nguồn nước tự nhiên. Dư lượng thuốc trừ sâu hại, thuốc diệt cỏ khi nhiễm vào các nguồn nước tự nhiên như sông hồ, ao, sẽ giết các loài thủy sinh. Thậm chí kể cả ở cả liều lượng, nhỏ, các loại thuốc này vẫn có hại: chúng vẫn tồn tại trong các loài tảo, rêu và các phiêu sinh vật siêu nhỏ. Khi tôm, cua ăn các loài này, rồi cá ăn tôm, cua, độc tố tích tụ dần theo chuỗi thức ăn và cuối cùng sẽ gây hại cho người ăn hải sản.

Cuối cùng, phân bón phosphate gây ra hiện tượng tảo nở hoa. Như đã nói ở trên, phot-pho cực kì quan trọng cho sự phát triển của các loài sinh vật, nhưng nếu quá nhiều phot-pho bị thải ra môi trường nước, dư lượng phot-pho có thể gây hiện tượng có hại phú dưỡng (như tên gọi của nó, đây là hiện tượng thừa mứa dinh dưỡng). Nghe thật vô lí phải không ? Phú dưỡng mà là hiện tượng có hại sao ? Đó là vì tuy môi trường phú dưỡng có lợi cho mọi loài sinh vật, loài có khả năng phát triển và sinh sản nhanh nhất sẽ có lợi nhất. Và trong trường hợp này, các loài tảo sẽ được lợi nhất, chúng sẽ phát triển không kiểm soát, cạnh trạnh các dưỡng chất với các loài khác. Đặc biệt là oxy: tuy tảo quang hợp và tạo ra oxy, đêm đến, số lượng lớn tảo sẽ chỉ tiêu thụ oxy, gây ra hiện tượng nghèo oxy cục bộ. Trầm trọng hơn, do vòng đời của tảo là rất ngắn, xác tảo chết khi phân hủy cũng lấy đi oxy trong nước, gây giảm oxy hòa tan trong nước. Kết quả của tảo nở hoa, là môi trường nước trở nên nghèo dinh dưỡng và oxy, gây chết các loài thủy sinh.

 

Kết luận

Phot-pho là một trong những nguyên tố quan trọng nhất cho sự sống còn của con người, nhưng nếu không có phương pháp xử lí hiệu quả, nó cũng gây hại lớn cho môi trường. Bài viết kì sau sẽ bàn đến một trong số những cách xử lí nước xả thải có dư lượng phot-pho, mời các bạn đón xem.

 

 

Nguồn: Internet - EcoClean t/h.

 

 

 

Bài viết khác cùng chuyên mục

Những phương pháp để giảm sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi
Theo bài viết trước, chúng ta có thể thấy kháng sinh có hại cho người nông dân. Vậy có cách nào để giảm thiểu dư lượng kháng sinh ?
Tính chất nước thải ngành giấy và ứng dụng của chế phẩm vi sinh trong xử lý nước thải giấy
Bên cạnh những ích lợi to lớn mà ngành công nghiệp sản xuất giấy mang lại thì vẫn còn tồn đọng các vấn đề về tình trạng môi trường, mà cụ thể là xuất phát từ nước thải.
Hiện trạng ô nhiễm nước thải làng nghề dệt nhuộm tại Việt Nam
Hiện trạng ô nhiễm nước thải làng nghề dệt nhuộm tại Việt Nam phát sinh chính từ hoạt động làng nghề. Vì chỉ với quy mô nhỏ, công nghệ thủ công, lỗi thời, không đồng bộ, phát triển tự phát chủ yếu chịu sự chi phối của thị trường, không có hệ thống xử lý nước thải bài bản do do chi phí thiết kế hệ thống xử lý nước thải dệt nhuộm cao, và do không có sự hiểu biết của người dân về tác hại của nước thải dệt nhuộm đến sức khỏe của chính bản thân mình và những người xung quanh.
Chi tiết quá trình xử lý nước thải chứa dư lượng ni-tơ, và các số đo xác định mức độ ô nhiễm ni-tơ trong nước
Các phản ứng trong quá trình xử lý hợp chất chứa Ni-tơ trong nước. Các chỉ số, và các thuật ngữ khi kiểm tra dư lượng ni-tơ trong nước thải.
Chia sẻ lên mạng xã hội